Gerçek getiri hesaplama
Aynı yatırımın dört ayrı cevabı var: TL'de ne oldu, dolarda ne oldu, altına göre ne oldu, enflasyon düşünce ne kaldı. Tarihleri sen gir, kuru ve TÜFE'yi sayfa biliyor.
Ne zaman, ne kadar yatırdın?
Bugün elinde ne kadar var?
Nasıl hesaplanıyor?
Her baz için aynı şeyi yapıyoruz: parayı o birime çevirip kaç tane olduğuna bakıyoruz. Altında bunu görmek en kolay.
Dolar ve enflasyon tarafı da aynı şekilde:
Bunu tek bir yatırım için değil, portföyünün tamamı için gör
Bu sayfaya tek bir tutar giriyorsun. Portföyünde ise farklı tarihlerde yapılmış onlarca işlem var. Parita her işlemi kendi tarihiyle hesaplıyor: hangi gün aldın, kaçtan aldın, o gün kur neydi. Satışlar, temettüler ve bedelsizler de hesaba giriyor.
Lansmanda haber verDaha fazlası
Reel getiri nedir?
Reel getiri, enflasyon düşüldükten sonra kalan getiridir. Paranın rakamı büyümüş olabilir; ama o parayla eskisi kadar şey alamıyorsan aslında kaybetmişsindir. Reel getiri bunu ölçer.
Türkiye'de aradaki fark büyük olabiliyor. TL bazında %50 kazandığını gördüğün bir yatırım, aynı dönemde fiyatlar %60 arttıysa satın alma gücü olarak zarardadır. Aracı kurum ekranlarında genelde sadece o ilk yüzde yazar.
Dolar bazında getiride çok yapılan bir hata
"TL getirimden kur artışını çıkarayım, dolar bazında getirim bu olur" diye
hesaplayanlar var. Oranlar çıkarılmaz, bölünür. Diyelim TL'de %300 kazandın ve aynı
dönemde kur ikiye katlandı. Çıkarma yaparsan %200 bulursun, doğru sonuç ise
4 / 2 − 1 = %100. Dönem uzadıkça sapma da büyüyor.
Hangi veriyi kullanıyoruz?
| Baz | Kaynak |
|---|---|
| Enflasyon (TÜFE) | TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi |
| Dolar kuru | TCMB döviz kuru serisi |
| Gram altın | Piyasa kapanış serisi |
Seriler ay sonu değerleriyle çalışıyor. Seçtiğin güne ait kayıt yoksa — hafta sonu, tatil — son bilinen değer kullanılıyor, iki tarih arasına değer uydurulmuyor. Serinin başladığı tarihten daha eski bir gün seçersen o satır boş kalır. Oraya sıfır yazmak "hiç kazanmadın" demek olurdu, öyle bir şey bilmiyoruz.
TÜFE zaten aylık açıklanıyor, günlük bir enflasyon endeksi yok. Kur ve altın günlük olsa da "2020'de aldım" diyen birinin sorusu gün hassasiyetinde değil.
TL'de kâr eden bir yatırım gerçekte zarar edebilir mi?
Evet. Yatırımın TL değeri artmış olabilir ama aynı dönemde fiyatlar daha hızlı arttıysa elindeki parayla daha az şey alabiliyorsundur. Ekranda kâr görünen bir yatırım reel olarak zararda olabilir. Yüksek enflasyon dönemlerinde sık karşılaşılan bir durum.
Hangi baz "doğru" olan?
Dördü de doğru, sadece farklı sorulara cevap veriyorlar. TL günlük harcamanı yaptığın para. Dolar, yurt dışına açık bir harcaman varsa anlamlı oluyor. Altını uzun vadeli saklama aracı olarak tutanlar için altın bazı işe yarıyor. Reel getiri ise alım gücünün ne olduğunu gösteriyor. Hangisine bakılacağı parayı ne için biriktirdiğine göre değişiyor.